Wielu rodziców jest przekonanych, że obowiązek alimentacyjny kończy się automatycznie z chwilą ukończenia przez dziecko 18 lat. W praktyce jednak pełnoletność nie oznacza wygaśnięcia alimentów. O tym, czy rodzic nadal jest zobowiązany do ich płacenia, decyduje nie wiek dziecka, lecz jego faktyczna zdolność do samodzielnego utrzymania się.

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, jak długo dziecko nie jest w stanie samodzielnie pokrywać kosztów swojego utrzymania. Dlatego alimenty często są należne również na rzecz dorosłych dzieci, zwłaszcza tych, które kontynuują naukę.

Najczęściej dotyczy to okresu studiów. Sądy co do zasady uznają, że dziecko ma prawo zdobywać wykształcenie, które umożliwi mu w przyszłości podjęcie pracy. Warunkiem jest jednak rzeczywiste zaangażowanie w naukę. Jeżeli dorosłe dziecko regularnie zalicza kolejne lata studiów i dąży do uzyskania kwalifikacji zawodowych, alimenty zwykle pozostają zasadne.

Obowiązek alimentacyjny może również trwać wtedy, gdy dorosłe dziecko z obiektywnych przyczyn nie jest w stanie podjąć pracy, na przykład z powodu choroby lub niepełnosprawności. W takich sytuacjach alimenty mogą mieć charakter długotrwały, a nawet bezterminowy.

Z drugiej strony, alimenty na dorosłe dziecko nie mają charakteru bezwzględnego. Rodzic może domagać się ich uchylenia, jeżeli dziecko osiągnęło samodzielność finansową. Dotyczy to sytuacji, w których dziecko pracuje zawodowo, uzyskuje stałe dochody lub prowadzi działalność gospodarczą pozwalającą na samodzielne utrzymanie się. Sam fakt kontynuowania nauki nie zawsze jest decydujący, jeżeli dziecko ma realną możliwość utrzymania się z własnych środków.

Sądy coraz częściej zwracają również uwagę na przypadki pozornego kontynuowania nauki. Wielokrotna zmiana kierunków studiów, brak postępów w nauce czy przedłużanie edukacji wyłącznie w celu dalszego pobierania alimentów mogą prowadzić do uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Rodzice nie są zobowiązani do finansowania bierności życiowej dorosłego dziecka.

Istotne znaczenie ma także sytuacja finansowa i życiowa rodzica. Jeżeli dalsze płacenie alimentów wiąże się z nadmiernym obciążeniem, na przykład z powodu pogorszenia stanu zdrowia, utraty pracy lub konieczności utrzymania nowej rodziny, sąd może uwzględnić te okoliczności przy rozpoznawaniu sprawy.

Należy pamiętać, że rodzic nie może samodzielnie zaprzestać płacenia alimentów. Dopóki obowiązek alimentacyjny wynika z prawomocnego wyroku lub ugody zatwierdzonej przez sąd, alimenty muszą być regulowane. Samowolne zaprzestanie płatności może prowadzić do egzekucji komorniczej oraz innych negatywnych konsekwencji prawnych.

Aby zakończyć obowiązek alimentacyjny, konieczne jest złożenie do sądu pozwu o uchylenie alimentów i wykazanie, że dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać lub nie wykorzystuje realnie możliwości usamodzielnienia się. Sprawy tego rodzaju wymagają odpowiedniego przygotowania i przedstawienia właściwych dowodów, dlatego w wielu przypadkach warto skorzystać z pomocy prawnika.